Lửng lơ và chuyện yêu thời quẹt phải quẹt trái

Mười một giờ đêm. Khoa nằm quẹt.

Quẹt phải, quẹt trái, quẹt phải. Một khuôn mặt hiện ra, Khoa nhìn hai giây, quẹt. Khuôn khác, quẹt. "Hợp rồi" — một tiếng chuông, một đứa nào đó cũng đã quẹt phải Khoa. Khoa nhắn "hi", người kia nhắn lại, chat vài câu, được mấy bữa thì lạt dần, rồi tắt. Khoa quay lại quẹt tiếp. Trong điện thoại Khoa có chục cái "talking stage" như vậy — mấy mối nói chuyện qua lại, không đứa nào thành cái gì, không đứa nào có tên.

Mà có một mối làm Khoa khổ thật. Một người Khoa thích hơn hẳn. Tụi nó nhắn nhau cả tháng, gặp được vài lần, có hôm thân tới mức Khoa tưởng tới nơi rồi. Rồi người kia tự nhiên biến mất mấy ngày, im re, không rep. Khoa nhắn, không thấy trả lời. Rồi đùng cái người ta hiện lại như chưa có gì, nói chuyện vui vẻ, làm Khoa mừng rơn. Được mấy bữa lại lặn. Khoa không dám hỏi "tụi mình là gì của nhau" — sợ hỏi xong mất luôn. Nên Khoa cứ treo lơ lửng ở đó, lúc mừng lúc tủi, như người đứng chờ một chuyến xe không biết có tới không, mà cũng không dám bỏ đi.

Em có đang treo lơ lửng ở một cái bến nào như vậy không?

Anh nói em nghe một chuyện trước, vì nó là cái gốc mà ít ai chỉ cho em: cái app hẹn hò đó không được làm ra để em tìm thấy người. Nó được làm ra để em cứ quẹt mãi.

Em nghĩ kỹ đi. Cái công ty làm ra cái app đó sống bằng gì? Nó sống bằng em ở lại trên app càng lâu càng tốt, quẹt càng nhiều càng tốt, coi quảng cáo, trả tiền nâng cấp. Bây giờ giả sử em lên app, quẹt một cái, gặp đúng người, yêu, rồi xóa app — thì cái app mất một khách. Nó đâu có muốn vậy. Nó muốn em mãi mãi thấy "chắc còn người tốt hơn ở cú quẹt sau", để em quẹt hoài, ở lại hoài. Cái app làm em yêu được là cái app tự giết mình. Cho nên nó được thiết kế tinh vi để em đừng bao giờ thấy đủ. Em tưởng em đang dùng cái app để tìm tình. Thật ra cái app đang dùng em để kiếm tiền, và "tình" chỉ là cái mồi nó treo lủng lẳng phía trước cho em chạy theo hoài.

Có một cái bẫy nằm sâu hơn nữa, anh phải mổ cho em coi, vì nó hại cái đầu em chứ không chỉ hại cái túi. Em có để ý không: cho em quá nhiều lựa chọn thì em lại không chọn nổi. Em đi ăn, cái quán có ba món em gọi cái rụp; cái quán đưa em cuốn thực đơn dày trăm món, em lật tới lật lui mười lăm phút, gọi đại một cái, ăn vô vẫn ngờ ngợ "hồi nãy chắc mình nên gọi món kia". Cái app hẹn hò là cuốn thực đơn dài vô tận. Cả ngàn khuôn mặt trượt qua tay em mỗi tối. Và đây là chỗ chí mạng: khi lúc nào cũng có một khuôn mặt mới ở cú quẹt sau, thì em không bao giờ dừng lại đủ lâu để thật sự thấy một người. Người này hơi nhàm — quẹt, kiếm người mới cho khỏe, mắc gì ở lại nhằn. Em quẹt cả ngàn khuôn mặt mà vẫn đói tình, vì tình không nằm trong cú quẹt. Tình nằm ở chỗ em chịu dừng lại với một người đủ lâu để hiểu họ, mà cái app thì được làm ra để em đừng bao giờ chịu dừng.

Cái văn hóa này đẻ ra một thứ quái lạ mà thời ông bà em không có: mối tình không tên. Tụi em gọi nó bằng đủ thứ tiếng lóng — "lửng lơ", "tìm hiểu", "talking", "không gì cả nhưng hơn bạn". Hai người nhắn nhau mỗi ngày, gặp nhau, gần gũi, mà hỏi "tụi mình là gì" thì cả hai né. Vì sao né? Vì đặt tên cho nó là phải chịu trách nhiệm với nó, mà chịu trách nhiệm thì mất tự do quẹt tiếp. Người ta giữ nó không tên để giữ luôn một chân ngoài cửa — vừa hưởng cái ấm của một mối quan hệ, vừa không gánh cái nặng của một cam kết. Và cái người bị treo trong mối không tên đó — như Khoa — là người chịu thiệt: cho đi thật lòng mà nhận lại sự lấp lửng, mừng tủi theo nhịp lên xuống của người kia, không dám đòi rõ ràng vì sợ mất.

Anh nói thẳng cho em một chuyện về cái trò lặn-rồi-hiện đó, vì em cần nghe: khi một người để em treo lơ lửng — lúc nồng lúc lạnh, lúc rep lúc lặn, không bao giờ chịu rõ ràng — thì đó không phải tại em chưa đủ tốt nên họ chưa chịu. Đó là vì họ đang giữ em ở mức "có cũng được, không cũng chẳng sao", và chính cái lập lờ đó là câu trả lời rồi. Người ta muốn em thật thì người ta làm cho rõ — vì sợ mất em chứ không phải để em sợ mất họ. Cái lặn-rồi-hiện làm em mừng rơn mỗi lần họ hiện lại, mà em không thấy: chính cái lúc lặn đã nói hết rồi. Im lặng cũng là một câu trả lời, và thường là câu trả lời thật nhất.

Vậy thoát bằng cách nào? Không phải bằng cách thề bỏ app, sống ẩn dật — anh không xúi em vậy, cái app cũng có người tìm được người tử tế qua đó. Thoát bằng cách đổi cái tâm thế khi dùng nó, và đổi cái mình chấp nhận. Một: chuyển từ quẹt sang gặp cho lẹ. Cái app chỉ là cái cửa, đừng sống trong cái hành lang. Nói chuyện vài bữa thấy được thì hẹn ra ngoài đời gặp — vì một người thật, ngồi trước mặt em mười lăm phút, em đọc được nhiều hơn nhắn nhau một tháng. Hai: dám rõ ràng, dám hỏi. Treo lơ lửng thì khổ hoài; hỏi một câu cho rõ thì có thể mất, mà mất một cái lập lờ thì có gì để tiếc. Người tử tế sẽ trọng em vì em rõ ràng. Người chỉ muốn giữ em làm món dự phòng sẽ né — và họ né tức là họ vừa giùm em một việc: dẹp sớm một thứ không đáng. Ba: nhớ em không phải món hàng trên kệ chờ người ta quẹt chọn, và người kia cũng vậy. Coi người như hàng — quẹt, thử, chán, đổi — thì chính mình cũng thành hàng. Mà hàng thì không ai thương; hàng chỉ được xài rồi bỏ.

Chọn một trong hai, tùy em đang ở đâu.

Nếu em đang treo trong một mối lập lờ như Khoa: hôm nay, hoặc trong tuần này, hỏi cho rõ một câu. Không cần dài dòng, không cần kịch tính. Đại ý: "Mình muốn biết tụi mình đang là gì với nhau, vì mình thấy mình thật lòng còn mình không rõ phía bên kia." Hỏi xong, lắng nghe — và nghe luôn cái sự né tránh, vì né tránh cũng là câu trả lời. Em hỏi không phải để ép người ta, mà để giành lại cái quyền biết mình đang đứng ở đâu, thay vì treo lủng lẳng cho người khác giật dây.

Nếu em đang quẹt vô tận, mối nào cũng nhạt: tuần này đặt một cái luật cho mình. Thí dụ: chỉ giữ nói chuyện với hai ba người thôi, ai cũng nhạt thì thôi quẹt thêm; và với người nào thấy được, trong vòng một tuần phải chuyển từ nhắn sang gặp ngoài đời, không kéo lê trong cái hành lang nhắn tin. Cắt bớt cái thực đơn dài lại, em mới gọi nổi một món và ngồi ăn cho hết.

Quan sát kỹ một điều: để ý cái cảm giác mỗi lần em quẹt thêm một người mới — cái hứng đó kéo dài được mấy giây trước khi nó nhạt và em lại quẹt tiếp. Khi em thấy rõ cái hứng đó tắt nhanh tới mức nào, em sẽ hiểu vì sao quẹt cả ngàn khuôn mặt mà trong lòng vẫn trống — và đó là lúc em bắt đầu thèm một thứ khác, thứ chỉ có được khi chịu dừng lại với một người.