Yêu, và cú ngã mang tên thất tình

Sáu giờ chiều. Vy nằm trên giường, rèm kéo kín, đã ba ngày.

Người ta chia tay Vy tuần trước. Một câu nhắn, gọn lỏn, rồi chặn. Ba ngày nay Vy không đi làm nổi, viện cớ bệnh. Cơm để nguội. Việc gì cũng bỏ. Vy chỉ làm đúng một việc, lặp đi lặp lại: cầm điện thoại lên, vô trang của người kia, coi họ vừa đăng gì, vừa online lúc mấy giờ, có hình ai mới không. Coi xong thấy đau như ai cào ruột, đặt máy xuống, mười phút sau lại cầm lên coi tiếp. Y như cái lưỡi cứ rà vô chỗ răng đau — biết đau mà không nhịn được.

Trong đầu Vy chạy hoài một câu, và câu này mới là cái đáng sợ: "Không có ảnh, đời mình còn nghĩa gì nữa." Vy thấy như người ta đi mang theo luôn cả con người Vy — mấy dự định, mấy niềm vui, cái đứa Vy của mấy tháng trước, tất cả như bị cuốn đi sạch. Vy nhìn vô gương thấy một đứa lạ hoắc, mắt sưng, tóc rối, không nhận ra mình. Vy không chỉ mất một người. Vy thấy mình mất luôn chính mình.

Em có từng nằm trong cái phòng tối đó chưa — cái phòng mà một người đi rồi, em tưởng cả đời em đi theo họ?

Trước hết anh nói cho em một điều, để em đừng thấy mình yếu đuối hay kỳ cục: thất tình đau là thật, đau dữ dội là bình thường, và anh không tới đây để bảo em "thôi quên đi", "có gì đâu mà buồn". Câu đó là câu của người chưa từng đau, hoặc đau rồi mà quên mất nó đau cỡ nào. Anh không nói vậy. Anh ngồi xuống cạnh em trong cái phòng tối đó, rồi mới từ từ bật đèn lên.

Vì sao thất tình nó hành em tới mức đó — bỏ ăn, bỏ ngủ, bỏ việc, người rã rời như bệnh? Em tưởng tại em yếu lòng. Không phải. Cái này có gốc ở trong người em, anh nói cho em hiểu thì em mới thương được chính mình. Khi em yêu sâu một người, cái đầu em quen có người đó như quen một thứ mỗi ngày — quen cái tin nhắn sáng, quen cái giọng, quen có một người để nghĩ tới. Cái đầu em tiết ra mấy thứ làm em thấy ấm, thấy đủ, mỗi lần có người đó. Tới hồi người đó đi cái rụp, cái đầu em không có thứ đó nữa, nó nhao nhao đòi, y hệt người ghiền cà phê tới cữ mà không có cà phê — nhức đầu, bứt rứt, làm gì cũng không yên. Thất tình, xét cho cùng, là một cơn cai. Em đang cai một người. Mà cai cái gì cũng vật, cũng hành xác, cũng có lúc tưởng chịu không nổi — rồi qua.

Hiểu nó là cơn cai thì em gỡ được liền hai cái khổ. Một: cái việc em cứ vô coi trang người ta, đó không phải tình yêu, đó là cơn thèm của người đang cai mà cứ rà tới chỗ có thuốc. Mỗi lần coi là mỗi lần em chích cho mình thêm một liều, để rồi cơn cai kéo dài thêm. Hai: em hết tự trách mình "sao mình yếu vậy". Em không yếu. Em đang đi qua một cơn vật, và cơn nào rồi cũng tới hồi dịu — không phải vì người đó bớt đáng nhớ, mà vì cái đầu em, theo thời gian, học lại cách sống mà không cần liều đó. Thời gian ở đây không phải lời an ủi suông; nó là thuốc thật, nó làm việc thật trong người em, miễn là em đừng phá nó bằng cách mỗi ngày chích lại một liều.

Bây giờ tới cái câu nguy hiểm nhất trong đầu Vy, cũng là câu nguy hiểm nhất em sẽ nghe khi thất tình: "Không có người đó, mình không là gì." Em nghe câu này quen không? Đúng rồi — đó là gã khách trọ. Nó chờ đúng lúc em yếu nhất, lúc em đang gục, để chui ra phán cái bản án nặng nhất của nó. Mà em nhớ anh dạy em từ Phần Một chứ: gã khách trọ không phải em, và cái nó phán không phải sự thật, nó là cái nó phán. Sự thật là vầy: trước khi gặp người đó, em đã là một con người trọn vẹn, có đời sống, có giá trị riêng. Người đó tới, thêm vô đời em một thứ đẹp — đúng. Nhưng người đó đi, chỉ lấy lại cái phần họ đem tới, chứ không lấy được con người em, vì con người em có trước họ và còn sau họ. Cái cảm giác "mất luôn chính mình" là cảm giác thật, anh không chối — nhưng nó là cảm giác, không phải sự thật. Em không mất em. Em chỉ tạm quên mất em là ai, vì bấy lâu em để con người mình dính quá chặt vô một người khác.

Và đây là chỗ anh phải tách cho em hai thứ mà tuổi em hay lẫn, lẫn nó là khổ cả đời: yêu và bám. Hai cái nhìn ngoài giống nhau — đều nhớ, đều cần, đều đau khi xa. Mà ruột nó ngược nhau. Yêu là khi em đã đủ đầy trong mình rồi, em chọn thêm một người vô đời để cùng đi — em vẫn là em, có thêm người đó thì đời rộng hơn, vắng người đó thì đời hẹp lại nhưng em vẫn còn nguyên. Bám là khi trong em có một cái lỗ trống, và em lấy một người khác lấp vô cái lỗ đó — nên hễ người đó đi là cái lỗ hở ra, em sụp xuống, vì cái giữ em đứng bấy lâu không phải là em, mà là người kia. Người yêu thì mất người yêu. Người bám thì mất luôn cái sàn mình đang đứng. Vy đang đau kiểu thứ hai, và phần lớn những cơn thất tình tưởng-chết-được là kiểu thứ hai — không phải vì người kia quan trọng tới vậy, mà vì mình đã giao luôn cái nền của đời mình cho họ giữ.

Vậy đứng dậy bằng cách nào? Không phải bằng cách quên người ta — em đừng ép, càng ép quên càng nhớ. Đứng dậy bằng cách lấy lại cái trục của chính em. Quay về dựng lại đời em, cái đời em từng bỏ bê suốt mấy tháng yêu: cái thân thể, cái nghề, mấy đứa bạn thật, mấy việc em từng thích. Em xây lại cái nền của riêng em, thì cái lỗ trống kia tự nó đầy lại — không phải đầy bằng một người mới, mà đầy bằng chính em. Tới lúc đó, người cũ vẫn là một kỷ niệm, có khi vẫn nhói nhẹ khi nhớ tới, nhưng họ không còn là cái sàn em đứng nữa. Em đứng trên cái sàn của em.

Tới đây anh phải tách thêm một nhánh, vì không phải cú chia tay nào cũng giống nhau, và anh sợ nhất là em lấy thuốc trị bệnh này đem uống cho bệnh kia. Có một loại chia tay mà em mất một người tốt, người thương em thật, chỉ là hai đứa hết duyên hoặc lỡ nhịp — cái đó đau theo kiểu anh vừa nói, đau vì tiếc. Nhưng có một loại khác: em vừa bước ra khỏi một người làm em mỗi ngày một nhỏ lại. Người hay chì chiết, hay kiểm soát từng tin nhắn, hay làm em thấy mình tệ rồi lại dỗ, rồi lại làm em thấy mình tệ — cái vòng đó. Người mà ở cạnh họ em quen dần với việc sợ. Nếu em đang ở loại thứ hai này, thì cái em thấy sau khi dứt ra không phải là buồn, mà là một thứ lạ lắm: nhẹ. Nhẹ rồi lại thấy có lỗi vì sao mình nhẹ. Anh nói cho em nghe câu này, nghe cho kỹ: cái nhẹ đó không phải là em vô tình. Cái nhẹ đó là cơ thể em thở lại được sau một thời gian dài nín. Em không có lỗi gì hết. Thương một người không có nghĩa là phải chịu để người đó bào mòn mình. Cái nhánh thứ hai này, đứng dậy không phải là tha thứ cho mình vì đã đi — mà là thôi gọi cái việc tự cứu mình là sự phản bội. Em rời người làm em nhỏ lại, đó không phải là em bỏ cuộc trong tình yêu. Đó là em chọn ở lại trong cuộc đời mình.

Người đó đi, đương nhiên lấy theo của em vài tháng buồn — cái đó không tránh được, cứ cho họ. Nhưng đừng để họ lấy luôn của em mấy năm tới. Có người thất tình một lần rồi đóng cửa lòng cả chục năm, không dám yêu ai, không dám sống, ôm cái cũ mà héo. Vài tháng đau là cái giá phải trả của việc đã yêu thật. Mấy năm tự giam là cái giá em tự thêm vô, không ai bắt. Trả cái thứ nhất đi. Đừng trả cái thứ hai.

Việc thứ nhất, và là việc khó nhất, làm ngay hôm nay: cắt nguồn thuốc. Ba mươi ngày không vô coi trang người cũ, không nhắn, không hỏi thăm qua bạn chung, không "vô tình" đi ngang chỗ hay gặp. Nếu cần thì chặn, ẩn, gỡ — không phải vì thù ghét, mà vì người đang cai thì phải dẹp thuốc khỏi tầm tay, không có cách nào khác. Mỗi lần em vô coi là em kéo dài cơn cai thêm một tuần. Ba mươi ngày sạch, em sẽ thấy cơn vật dịu đi rõ rệt — không phải phép màu, là sinh học.

Việc thứ hai, làm mỗi ngày trong ba mươi ngày đó: mỗi ngày làm đúng một việc xây lại đời em. Một buổi tập. Một bữa cơm tử tế nấu cho mình. Một cuộc gặp một đứa bạn thật. Một tiếng học lại cái nghề. Nhỏ thôi, một việc một ngày. Em không cần thấy vui khi làm — người đang cai thì làm gì cũng nhạt, đó là bình thường — em chỉ cần làm, như uống thuốc không cần thấy ngon. Mỗi việc nhỏ đó là một viên gạch em đặt lại cái nền của riêng em.

Quan sát cái này, nó sẽ tới và nó sẽ làm em mừng: khoảng tuần thứ hai, thứ ba, sẽ có một buổi sáng em thức dậy và nhận ra mình vừa ngủ một giấc không nghĩ tới người đó, hoặc một buổi chiều em cười một cái thật vì một chuyện khác. Cái khoảnh khắc đó nhỏ xíu, dễ bỏ qua, nhưng nó là bằng chứng cơn cai đang tan. Em ghi nó lại. Nó nói với em một điều mà lúc đang gục em không tin nổi: mình sống được, và sống được là mình.