Nuôi cái hồn

Chín phần qua, anh với em đã dựng gần xong một căn nhà. Có móng — là cái thân thể em chịu ngủ đủ, chịu đổ mồ hôi. Có cái đầu biết nghĩ. Có cái nghề để đứng, cái ví để vững, có người ở chung cho khỏi lạnh, có cái neo để qua mấy ngã rẽ không nút làm lại. Phần vừa rồi, anh dạy em cầm cái dao màn hình chứ đừng để nó cầm em.

Nhưng cuối phần đó anh có nói với em một câu, và anh muốn mở phần này ra đúng từ chỗ câu đó dừng lại: cái màn hình thắng được em không phải vì nó mạnh, mà vì trong em có một khoảng trống, và nó cứ nhè đúng cái khoảng trống đó mà đổ đồ vô. Một cái giếng cạn thì hớp luôn nước đục. Một cái bụng đói thì gặp gì cũng nuốt. Cho nên gốc của việc làm chủ cái màn hình — gốc của việc làm chủ gần như mọi cơn thèm rẻ tiền trong đời em — không nằm ở chỗ em ráng nhịn cho giỏi. Nó nằm ở chỗ em nuôi cái khoảng trống đó cho no.

Cái khoảng trống đó, người xưa gọi là cái hồn.

Nhà có móng có cột rồi, nhưng nhà không hồn thì lạnh. Em bước vô một căn nhà xây đẹp, đồ đạc đủ, mà thấy lạnh sống lưng — là nhà đó thiếu cái này. Năm chương tới anh nói về năm thứ nuôi cái hồn cho ấm: cái đẹp, sự đi ra khỏi mình, lòng biết ơn, lẽ sống, và cái neo. Năm thứ này, đứng ngoài mà nhìn, đều có vẻ "vô dụng" — không cái nào ra tiền, không cái nào ghi được vô lý lịch. Nhưng anh nói trước cho em một sự thật mà người ta thường hiểu ra quá trễ: mấy thứ vô dụng đó, hóa ra, là mấy thứ giữ cho em còn là một con người chứ không thành một cái máy biết kiếm tiền và biết tiêu tiền. Mình vô.